We wisten het al, maar nu is het bevestigd: de Belastingdienst heeft zich jarenlang schuldig gemaakt aan etnisch profileren. Vele levens zijn in puin gebracht, het menselijk leed is niet te herstellen en het beleid heeft zelfs een zelfmoord tot gevolg gehad. Het institutioneel racisme in ons land, dat door onder andere BIJ1 al langer wordt geagendeerd, is hiermee onomstotelijk blootgelegd. De belastingdienst dient radicaal te worden doorgelicht en hervormd. De mensen die verantwoordelijk zijn voor deze wandaden en misdaden mogen hun straf niet ontlopen.

Een land dat zich profileert als hoeder van het internationale recht, is het land waar meer dan 11.000 mensen op basis van hun (tweede) nationaliteit zijn geselecteerd voor extra fraudecontroles door de Belastingdienst. De tweede nationaliteit was een officieel selectiecriterium om te bepalen of er een verhoogde kans was op fraude. Dit was één van vijf criteria, echter als iemand bijvoorbeeld aan de vier overige criteria voldeed, maar geen tweede nationaliteit had, vond een extra controle niet plaats. Het is onbestaanbaar dat in een land dat prat gaat op haar democratische en tolerante waarden etnisch profileren letterlijk onderdeel is van beleid.

Gesloopte gezinnen

De claim van de Belastingdienst dat de tweede nationaliteit sinds 2015 niet meer wordt bijgehouden, bleek al eerder niet waar te zijn. Deze persoonsgegevens werden wel degelijk nog jarenlang bewaard en geraadpleegd. De gegevens werden zo gebruikt om een lijst op te stellen van ouders bij wie de kinderopvangtoeslag moest worden stopgezet en (terug)gevorderd. Hierdoor liepen schulden torenhoog op en raakten duizenden gezinnen in diepe financiële problemen. Gezinnen zijn kapot gemaakt en één van de getroffen ouders werd zelfs tot zelfmoord gedreven.

Machteloze mensen

In Nederland ben je als burger machteloos tegenover een machtig log overheidsinstituut zoals de Belastingdienst. Zo blijkt vervolgens ook in de afhandeling van de toeslagenaffaire. De oplossingen voor deze mensen zijn nog niet in zicht: ouders die al maanden geleden hun dossier opvroegen, hebben deze nog steeds niet in kunnen zien. En de afhandeling compensaties gaat nog altijd niet naar behoren. Overigens is echt herstel pas mogelijk door te bewijzen dat de Belastingdienst structureel wordt veranderd.

'Vele gezinnen zijn in de afgrond gestort door doelbewust etnisch profileren van de Belastingdienst. We moeten de daders van dit schandaal verantwoordelijk houden en duurzame actie ondernemen om institutioneel racisme uit te bannen.'
Sylvana Simons, partijleider BIJ1

Ontkennende overheid

Al in 2014 trokken ambtenaren aan de bel. Toenmalig minister Asscher en staatssecretaris Wiebes moeten op de hoogte zijn geweest, maar hebben meerdere alarmerende signalen echter genegeerd. Vervolgens werkte ook de Raad van State, de hoogste rechtsprekende instantie die uitspraak kan doen over een geschil tussen burger en overheid, mee aan het instandhouden van de racistische dupering. De honderden gedupeerden die rechtszaken aanspanden tegen de Belastingdienst werden onder het vice-voorzitterschap van Piet Hein Donner (oud CDA minister van Justitie) in het ongelijk gesteld. Zo kon het racistische beleid jarenlang doorgaan, met alle gevolgen voor de gezinnen van dien.

‘Als een persoon in bijvoorbeeld de bezwaar- en beroepsprocedures terecht kwam, dan deden individuele ambtenaren er nog wel een schepje bovenop: die hoefden alleen maar een naam te zien om vervolgens op zoek te gaan naar gronden voor afwijzing.'
Hella, oud-medewerker Belastingdienst, vertrokken mede vanwege de racistische affaires

En nu actie!

Het is een uiterst kwaad en een intens onrecht wat zoveel duizenden mensen is aangedaan. Dit bewijst dat overheidsfunctionarissen bewust worden geacht te discrimineren - en het ook daadwerkelijk toepassen. Hier passen geen lapmiddelen meer, er moet nu adequaat en hard gehandeld worden.

  1. Compenseer alle gezinnen die door het leed van deze institutioneel racistische misdaden zijn benadeeld. Deze compensaties mogen niet summier zijn: er is immers geen geldbedrag dat de ellende voor deze mensen genoeg kan vergoeden. Wel moet het Rijk haar verantwoordelijkheid nemen om zo goed als mogelijk de problemen te compenseren die zij zelf heeft veroorzaakt.
  2. Stel een parlementaire enquête in naar het institutioneel racisme binnen de Belastingdienst en naar de rollen van ministers en ambtenaren hierin.
  3. Houd de beleidsmakers verantwoordelijk. Zij moeten worden berecht voor het opstellen en uitvoeren van discriminatoir beleid, de gevolgen die dit voor de duizenden gezinnen gehad heeft, de kneveling en het machtsmisbruik, en de dood van een persoon die volledig aan hun schuld te wijten is.
  4. Ontsla medewerkers die hier willens en wetens aan hebben meegewerkt. Alleen dan kunnen we werken aan het uitbannen van racisme bij de Belastingdienst.
  5. Bescherm klokkenluiders onvoorwaardelijk, zodat misstanden als deze eerder kunnen worden opgespoord en aangepakt.
  6. Voer breder onderzoek uit naar institutioneel racisme. Niet alleen bij de Belastingdienst, maar ook bij andere overheidsinstanties waar er indicaties van structureel racisme en vormen van discriminatie zijn, zoals het UWV, CBR en SVB.
  7. Verplicht gemeenten om onderzoek te doen onder hun eigen voorzieningen naar discriminatie. Hierbij moet het Rijk niet alleen toeschieten met middelen, maar ook concrete ondersteuning faciliteren om de onderzoeken zo zuiver mogelijk te doen verlopen.
  8. Onderneem alle nodige stappen die om het racisme uit de instanties te werken, door middel van niet-witte experts in de leiding te zetten.
  9. Stel een Constitutioneel Hof in dat beleid, wetten en verdragen toetst aan de Grondwet. Schrap artikel 120 van de Grondwet dat deze toetsing nu onmogelijk maakt.
  10. Maak een einde aan het gebruik van etnische registratie en registratie van nationaliteit door de Belastingdienst. Verbied het gebruik van dergelijke gegevens voor andere overheidsdiensten wanneer niet onderbouwd kan worden dat het geen schade kan veroorzaken.
BIJ1-kleurenbalk